Jaap Willems

Fragment Nazomer

Wat is meer dan oorverdovend? De zee mokerde op de polyester scheepswand alsof die kapot moest, de romp kreunde en kraakte in alle toonaarden. De meeste onbekend. Golven sloegen woedend wit tegen de raampjes die geen zicht meer boden. Buiten was overal kolkend water. Hij kreeg een fractie van een seconde de tijd om de sterkte van het schip te bewonderen, toen werd zijn aandacht weer getrokken door een nieuw geluid. Brak daar iets?

 

jaapzeilen

Met Pensioen, Zwitserleven of Zwart Gat

Wat moet/kun je doen, nadat je gestopt bent met werken? En wat niet?

Veel mensen kijken uit naar hun pensionering. Het gedoe rond de verhoging van de pensioenleeftijd is daarvoor een treffende illustratie. Maar uit onderzoek van het Haagse NIDI (het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut in Den Haag) blijkt dat een fiks deel van de zojuist gepensioneerden helemaal niet blij is met die nieuwe levensfase. (‘Ik dacht echt dat ik dood ging. Verschrikkelijk.’) Verveling, statusverlies, verlies van werkritme en vermindering van het inkomen worden daarbij als verklaring genoemd. Een belangrijke oorzaak van die onvrede is dat weinig mensen zich voorbereiden op hun afscheid. Een recent onderzoek van het seniorentijdschrift Plus Magazine laat zien dat bijna de helft van de aankomend gepensioneerden, zich daarmee helemaal niet bezig houdt.

Lees meer...

Zwitserlevengevoel lang niet altijd wenkend perspectief

Dit artikel verscheen oorspronkelijk in Trouw.

Voor sommige mensen is verhoging van de AOW-leeftijd een zegen. Dat moet ook een argument zijn in het debat erover. De verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd lijkt economisch onvermijdelijk. Mensen moeten langer blijven werken en dat wordt over het algemeen beschouwd als onaangenaam. Politici van allerlei kleur doen daarom vooral hun best om die ingreep te verzachten, bijvoorbeeld door de invoering daarvan over kortere of langere tijd uit te smeren. Voor veel mensen zal zo’n verhoging inderdaad...

Lees daar verder...

 

Nieuwe kansen na de pensioendatum

Dit artikel verscheen op 11 september 2009 in Trouw.

Wat een onzin te menen dat je een nobody wordt als je met pensioen gaat. Daarna ontstaan nieuwe kansen. Op de pagina Podium van zaterdag beklaagt oud-hoogleraar Gerrit Kuiper zich over het einde van zijn loopbaan. Van een veel gevraagde autoriteit is hij een nobodygeworden. Als je met pensioen bent gegaan,

Lees daar verder!

http://www.trouw.nl/tr/nl/4324/nieuws/article/detail/1163509/2009/09/11/Nieuwe-kansen-na-de-pensioendatum.dhtml

 

 

Niet anders

De meeste senioren zijn niet anders

 Senioren worden meer en meer een apart gezet. Er is weer even een ouderenpartij, die  benadrukt dat zij anders is dan de anderen. We hadden al een apart tijdschrift voor senioren, PLUS Magazine, en een eigen seniorenomroep; daarnaast verschijnen er nu steeds meer boeken en sites voor en over gepensioneerden. De filosoof Joep Dohmen is bezig een speciale studiegroep op te zetten over goed oud worden.Onlangs is Kène Henkes aan de Universiteit van Tilburg benoemd tot de eerste hoogleraar pensioensociologie en aan de VU worden binnenkort proefschriften verdedigd over de nieuwe maatschappelijke rol van grootouders. Senioren komen dus meer en meer in de belangstelling, maar zij worden daarbij ook steeds vaker weggezet als een aparte groep. Dat lijkt onjuist. 

 Natuurlijk zijn veel senioren anders dan jongeren. Alleen al door hun levenservaring en vooroordelen zullen zij veel onderwerpen op een eigen manier benaderen. Maar de verschillen zijn veel minder groot dan vaak wordt verondersteld. Dikwijls kun je daardoor de leeftijd van iemand niet meer aflezen aan zijn of haar uitspraken of activiteiten. Je hebt conservatieve en progressieve jongeren en dito ouderen, voortrekkers en volgers van alle leeftijdscategorieen. En als er al verschillen tussen generaties bestaan, dan ontstaan die niet plotseling na het passeren van een bepaalde leeftijdsgrens, bijvoorbeeld 65. De scheidslijn tussen jongeren en ouderen kun je ook daardoor niet meer aan een specifieke leeftijd koppelen. Waarom plaatst men bijvoorbeeld gepensioneerden dan toch steeds meer in een aparte categorie?

 De filosoof Jan Baars verklaart in zijn boek Het Nieuwe Ouder Worden die aparte plaats van senioren vooral door de koppeling aan werk. Zolang mensen meedoen in het arbeidsproces tellen ze mee, schrijft hij; als ze - al dan niet vrijwillig - met pensioen gaan is dat voorbij. Vroeger was dat op je 65e. De relatie tussen leeftijd en werken pleit  

juist tegen het idee dat senioren een aparte groep vormen. Onderzoek van het NIDI, het Nederlands Interdisciplinair

 Demografisch Instituut in Den Haag, laat namelijk zien dat die relatie steeds zwakker wordt: veel jongere werknemers trekken zich al ver voor hun 65e terug uit het arbeidsproces en een groeiende groep ouderen zoekt weer werk nadat ze formeel zijn gepensioneerd. Pensioensocioloog Henkes verwacht dat dit in de toekomst steeds meer zal gebeuren.

 Als al dan niet werken onbruikbaar is om ouderen als een aparte categorie te beschouwen, dan kun je hun lichamelijke en geestelijke gezondheid waarschijnlijk als criterium nemen. Maar ook dat blijkt niet mogelijk. Jarenlang onderzoek binnen het Amsterdamse LASA-projekt laat weliswaar zien dan ouderen inderdaad gemiddeld minder gezond zijn, maar er zijn grote groepen senioren die er na pensionering qua gezondheid juist op vooruit gaan. Bijna eenderde van hen zou na het stoppen met werken gezondheidswinst boeken, evenveel overigens als er dan qua gezondheid op achteruit gaan. Geriaters melden dat de leeftijd van hun patiënten voortdurend opschuift; de meeste ouderen zien ze pas als die de zeventig zijn gepasseerd. Medici en gerontologen onderscheiden daarom liever een derde èn een vierde levensfase. Na de eerste (jeugd) en de tweede (volwassenheid) komt niet direct de laatste (ouderdom), maar krijg je eerst nog te maken met een periode waarin nog van alles mogelijk is en de grens tussen de tweede en derde fase lijkt vloeiend.

 Als niet meer werken geen reden is en ook geestelijke en lichamelijk aftakeling een onbruikbaar argument zou zijn, dan kun je misschien het al dan niet maatschappelijk functioneren als motief hanteren voor een aparte status voor senioren. Dat leek lang een

valide argument want veel senioren hebben de neiging om zich terug te trekken uit het maatschappelijk leven. Helaas: de babyboomers, die momenteel massaal met pensioen gaan gooien nu roet in het eten: zij weten vaak van geen wijken. En daarnaast zie je dat er onder dertigers en veertigers meer en meer de neiging ontstaat om vroeg gas terug te nemen.

Anders gezegd: het is ondoenlijk om 65-plussers als aparte groep te nemen. De overgang van de ene levensfase naar de andere is gradueel. Gepensioneerden vormen daardoor geen duidelijk herkenbare groep meer. De ouderenpartij van Jan Nagel voert een achterhoedegevecht. De senior bestaat niet.

 

 

 

Fragmenten De Erfenis

‘Ik blaas je op. Ik laat jullie gijzelen. Ik laat beslag leggen op ieders huis. Ga maar veel geld reserveren want ik kom met een enorme schadeclaim!'
In het dorp circuleert het gerucht dat Reina haar moeder grof heeft bestolen. Bram? Dat valt niet overal even goed: mensen stellen vervelende vragen, ook aan Reina's kinderen. ‘Gaan jullie verhuizen?'
Ze is van haar troon gevallen. Gelukkig zit ze nog aan de veilige kant van de grens tussen verbaal en ander geweld, maar als we haar provoceren, kan ze volgens Bram erg vervelende dingen gaan doen, zoals een openhartig gesprek met de belastinginspecteur.

------
Wat doen we intussen met onze troef: moeders vroegere rekening in Zwitserland? Toch maar aangeven bij de Belastingdienst om elk risico tijdens een eventuele zitting te vermijden?
Bram kijkt mij aan alsof ik heb voorgesteld het restant van die rekening aan het Rode Kruis te schenken.
Als die rekening, de voormálige rekening, tijdens een onverhoopte rechtszaak aan de orde komt, vervolg ik onverstoord, kan dat tot vervelende situaties leiden: moeilijke vragen (‘Waar is dat geld gebleven?'), pijnlijke bekentenissen (‘Ja, er was jarenlang een zwartgeldrekening'), misschien zelfs het negeren ervan in het proces omdat die rekening immers niet bekend is bij de fiscus. Is het niet beter om...
Bram meent dat ik niet goed wijs ben; hij durft zelfs te zeggen dat vader en moeder zich in hun graf zouden omdraaien als ze mij zouden kunnen horen. Hebben ze daarvoor zo hard gewerkt? Onze advocaat meent dat ik te hard van stapel loop: aangeven is absoluut overbodig. Dat zal de eerste érnstige vergissing worden.

-----
De voorzitster van de rechtbank overlegt met haar tafelgenoten en start dan met vragen. Ze richt zich daarbij bijna uitsluitend tot Reina´s raadsman. Die mag ongehinderd nog meer ongefundeerde beweringen spuien, onder meer over schulden van de andere kinderen.
    Ik zoek de aandacht van onze advocaat om te zien of we hiertegen iets kunnen ondernemen, maar Van Rijn lijkt onbereikbaar. Hij blijft lezen in zijn eigen pleidooi alsof hij op zoek is naar iets beters.

----
Haar advocaat kijkt trots rond alsof hij een jury moet overtuigen. De zitting wordt dan rommelig: ook de rechters springen van de hak op de tak. Reina´s advocaat herhaalt dat moeder een royalere leefwijze had dan in de dagvaarding wordt gesuggereerd en dat het verschil tussen de beide taxaties van het Curaçaose buitenhuis onacceptabel is. Hij lijkt zo meegesleept door zijn succes dat zelfs hij de draad af en toe kwijt raakt.
    Meester Van Rijn vraagt nu soms om bewijs of signaleert dat er ook andere verklaringen zijn en dat wij ons alle rechten voorbehouden, maar het onheil is geschied: we zijn verslagen. Geen woord over het meegenomen schilderij, geen woord over de gehinderde verkoop van moeders villa, niets over de herhaalde verzoeken om uitstel door de tegenpartij, die volgens Van Rijn in ons voordeel zouden zijn.

----

De Erfenis

Vechten om het familiefortuin
Na zijn succesvolle boek over de liefde op latere leeftijd, Late liefde, verdiept Jaap Willems zich nu in een zaak die bijna het einde van zijn familie betekende: de erfenis.
Als zijn moeder is bijgekomen van een hersenbloeding, vraagt ze Willems om haar financiën op orde te brengen. Tot dan toe beheerde zijn zuster moeders vermogen, maar dat lijkt bepaald niet goed te zijn gegaan: er is (veel) geld verdwenen van een Zwitserse rekening, een kostbaar schilderij is spoorloos en familieleden hebben voordeeltjes genoten. Het is het begin van een felle familieruzie.

De aanleiding tot een van de grootste conflicten in een mensenleven

Nadat moeder is overleden ontaardt het conflict in een rechtszaak over de verdeling van de erfenis. Hierbij krijgt Willems met uiteenlopende problemen te maken: kan ten onrechte opgenomen geld teruggevorderd worden? Hoe valt het verdwenen kunstwerk te verrekenen? Hoe kan de erfenis in goede banen geleid worden? Al snel raakt Willems verstrikt in een web van advocaten, medisch specialisten, notarissen en vals spel van familieleden.


Kranten en tijdschriften Late Liefde

Volkskrant, Hart en ziel (in de krant op 25 feb.)

De Pers, 24 feb.  

(nog) geen link: 

Telegraaf, 1 maart

AD, 8 maart

Op internet:

Vrouw.nl: "Late liefde is een must read voor alle vrouwen die willen weten wat een vijftigplusser bezielt een nieuwe relatie te beginnen. En het is extra intreressant voor singles die een jongere minnaar of metroseksueel niet (meer) zien zitten. Want het verhaal van Jaap Willems zou wel eens het onomstotelijke bewijs kunnen zijn dat de ultieme nieuwe man een oudere man is."

 

 

Kranten en tijdschriften

Groot artikel in het AD: hier te lezen

Ook over Late Liefde verscheen een aantal artikelen:

(nog) geen link: 

  • Telegraaf, 1 maart
  • AD, 8 maart

Op internet: 

  • Vrouw.nl: "Late liefde is een must read voor alle vrouwen die willen weten wat een vijftigplusser bezielt een nieuwe relatie te beginnen. En het is extra intreressant voor singles die een jongere minnaar of metroseksueel niet (meer) zien zitten. Want het verhaal van Jaap Willems zou wel eens het onomstotelijke bewijs kunnen zijn dat de ultieme nieuwe man een oudere man is."

 

 

 

Fragment Late Liefde

DE NOTARIS (fragment)

 

Haar notaris woont in een prachtig grachtenhuis en ontvangt ons trots in haar gerestaureerde salon. Door de hoge ramen kijk je in een nazomerse achtertuin met jonge bomen, aan de kamermuren hangen oude stadsprenten, op de enorme schouw staat een fraai antiek klokkenstel. Nadat wij de gerenoveerde schilderingen op het plafond hebben bewonderd en geprezen, gaat de notaris tevreden van start: ‘Willen jullie koffie. Ze is vers.’ Zij wacht het antwoord niet af. ‘Wat staat er precies in jullie testamenten?’

     We kijken verbaasd.

     ‘Ik heb gezien dat mensen gemakkelijk in een nieuwe relatie stappen met soms totaal verouderde beschikkingen. Dan blijkt bijvoorbeeld dat het huis na overlijden van de een, nagelaten wordt aan de kerk. Dat is een goed doel, maar dat kan erg vervelende gevolgen hebben voor de nabestaande. Ik zou graag beide testamenten willen zien voordat ik een nieuwe acte opmaak.’ Als een testament zoek is, kan zij het moeiteloos laten opzoeken in een centraal register.

     Wij beloven de stukken op te zoeken.

     De notaris: ’Om te beginnen moeten we het woonrecht regelen. Het huis is van mevrouw en ik stel voor dat meneer in een staffel het recht verwerft er een bepaalde tijd te blijven wonen als mevrouw mocht overlijden.’

Meer fragmenten  

 

 

Fragment Late Liefde

LASTIG VERLEDEN (fragment)

 

Weer gelukkig zijn: mag dat wel? Behoor je na de dood van je partner niet eerst een periode bezig te zijn met vroeger; herinneringen moeten hun plek kunnen vinden. Kun je na een huwelijk van ruim vijfentwintig jaar wel zo snel in een nieuwe relatie stappen? Is dat niet onbehoorlijk? Er zijn mensen die het zien als een compliment: de vorige verbintenis was kennelijk zo goed dat je het nog een keer aandurft. Ik vind dat ver gezocht, maar het idee bevalt me wel. Neemt echter niet weg dat ik de nieuwe liefde af en toe zie als een verboden vrucht.

     Mijn vage schuldgevoel wordt versterkt door de herinnering aan gemiste kansen: ik doe nu dingen die ik vroeger niet deed, of te weinig. Alledaagse zaken zoals afwassen en meer elementaire zoals ruzie maken. Natuurlijk moet je dat leren, maar het voelt ongemakkelijk dat het nu wel lukt. Hoe zou het zijn gegaan als ik eerder anders was geweest?

     En alsof het nog niet ingewikkeld genoeg is, wordt mijn schuldgevoel gevoed door enkele minder goede herinneringen, die mijn coach heeft gewekt. Na enkele weken rouwtherapie had José mij immers indringend verzocht om me eens af te vragen wat mijn winstpunten zijn, na Eva’s dood. Winstpunten? Ze bedoelde: haal ook de minder goede herinneringen eens naar boven. Ik vond het toen te vroeg, maar nu komt er af en toe wel eens iets bovendrijven. Dat is niet plezierig.

meer fragmenten 


Fragment Late Liefde

KINDEREN (fragment)

 

Adolescenten – zoals mijn jongste zoon – vormen vaak een groot probleem voor de achterblijvende ouder. Jongere kinderen zijn vooral verbaasd als een van de ouders sterft; ze kunnen het nog niet bevatten. Maar tussen de vijftien en vijfentwintig realiseren zij zich terdege wat er is gebeurd; ze kunnen dat dan echter nog niet hanteren. Adolescenten worden dan niet alleen geconfronteerd met het verlies van bijvoorbeeld hun moeder, maar ook met hun eigen onvermogen om daarmee om te gaan. De problemen die daardoor ontstaan reageren ze meestal af op de overgebleven ouder. Ze moeten zich op deze leeftijd eigenlijk losmaken, maar dat lukt dan niet en dat vormt vaak de aanleiding van enorme frustraties, die kunnen ontaarden in niet te blussen ruzies. Dat wordt vaak nog gecompliceerd door hun leeftijdgebonden en dus onvermijdelijke zoektocht naar de eigen persoonlijkheid, het opdoemen van levensvragen, de ontluikende seksualiteit. Dat zijn elk op zich soms zeer kritische fases, waarvoor doorgaans ten minste twee ouders nodig zijn. Ik weet wat me te wachten staat

 

meer fragmenten  

Fragment Late Liefde

VRIENDEN (fragment)

 

Een nieuwe liefde betekent bijna altijd verlies van oude vrienden, zoals nieuwe boeken oude verdringen. Niet iedereen die op jou is gesteld, voelt zich als vanzelfsprekend aangetrokken tot jouw nieuwe geliefde, zei mijn coach. Soms zijn mensen zo onthutst door een nieuwe man of vrouw in het leven van een oude vriend(in), dat ze zich volledig uit je leven terugtrekken, ook na tientallen jaren hechte vriendschap. Ze kunnen niet anders, denken ze. Sommigen voelen zich verraden door het wegvallen van een vertrouwd iemand, anderen weten zich geen houding te geven in de nieuwe situatie. Eva en ik hadden vooral gezamenlijke vrienden; maakt dat de kans op het verlies van oude contacten groter?

     José had geknikt.

     Ik heb in gedachten onze vrienden de revue laten passeren, kansen en risico’s gewogen en ben onder meer tot de conclusie gekomen dat Willem in elk geval niet tot de afvallers zal behoren. We delen al ruim een half leven werk en vrije tijd, kennen elkaar van haver tot gort, hebben gouden en grauwe momenten gedeeld, samen aan Eva’s graf gestaan. Een risicoloze relatie, meen ik.

     Hij en Beatrijs zijn dan ook de eersten aan wie ik Katja voorstel, vol verwachting. Maar de ontmoetingen verlopen niet goed; Willem en Katja zijn als naast elkaar liggende kleuren, die toch vloeken. Ze hebben veel gemeen en waarschijnlijk daardoor stoten zij elkaar af, als gelijke magneetpolen. Mijn idee dat ze veel interesses delen en dat dit een band zou kunnen vormen, blijkt wishful thinking of in elk geval een onwerkbare rationalisatie. Ik haal alles uit de kast om de communicatie te bevorderen, maar moet machteloos toezien dat het niet werkt.

 

meer fragmenten 

Fragment Late Liefde

VREEMDE VROUWEN (fragment)

 

‘Hallo, met Helen.’

De onbekende stem klinkt aangenaam.‘Heleen?’

     ‘Helen. Je kent mij niet en ik ken jou ook nog niet, maar ik zou je toch graag eens willen ontmoeten. Kunnen we een afspraak maken? Ik weet het: dit is vrijpostig. Maar ik ben al een tijd alleen en jij ook, zover ik weet. En dat bevalt mij in elk geval helemaal niet. Misschien dat …’

     ‘Ja, maar …’

     ‘Klopt, dit is niet de goede manier om iemand te leren kennen. Dat kan beter, veel beter, maar in de Randstad moeten alleenstaande vrouwen minder orthodoxe wegen bewandelen. De concurrentie is hevig en je moet dus niet te bescheiden zijn als er een man vrij is.’

     ‘Wie ben jij?’Ik heb het gevoel dat er een grap met mij wordt uitgehaald: oppassen!

     ‘Maak je geen zorgen. Ik zie er nog goed uit, al zeg ik het zelf. Dat zal je niet teleurstellen. Ben jonger dan jij. En ik heb een fraai appartement aan de Herengracht, ben medisch directeur en dus niet onbemiddeld, voor mijn huis heb ik een mooie sloep liggen – ik weet dat jij van varen houdt en …’

     ‘Zeg, stop eens even, ik …’

     ‘Ik snap wat je bedoelt: dit is ongepast. Maar afwachten betekent dat ik achter het net vis; dat is me al een paar keer overkomen. Ik wil niet langer overgeleverd zijn aan het toeval. En de tijd lijkt rijp want volgende week ga ik een weekend naar New York voor een congres. Jij houdt van die stad, weet ik. Ga mee, op mijn kosten. Wat heb je te verliezen?’

Terug naar de homepage

Late liefde, opnieuw verliefd na je vijftigste?

We zijn bijna 30 jaar getrouwd en dan gaat Eva dood. Een onbegrepen drama. Ik besluit om verder alleen te blijven, maar dan kruist Katja mijn pad. Zij is anders.

Opnieuw verliefd? Kan dat? Mag dat? Wil ik dat? Wil ik mijn juist verworven eigen ruimte weer inleveren voor een nieuw samenleven. Het lijkt geen vrije keus.

Maar hoe doe je dat: een nieuwe relatie opbouwen na je vijftigste.

Hertrouwen? Latten met een samenlevingscontract lijkt logischer. Hoe regelen we de financiën? Hoe vertel ik het mijn kinderen, familie, vrienden? Niet iedereen is blij met die nieuwe partner; sommige kunnen voor Katja geen plaats vinden in hun eigen leven. Ik raak goede vrienden kwijt.

Opnieuw gaan samenwonen op latere leeftijd blijkt allerlei problemen met zich mee te brengen. Praktische en emotionele. Het samenvoegen van twee inboedels kost moeite, het maken van financiële afspraken vereist begeleiding van een notaris, de nieuwe seksualiteit is lastig (maar interessant), de relatie met de kinderen zit vol voetangels, maar blijft intact. Tot zover geen grote problemen. Het inpassen van onze verledens in het nieuwe samenleven blijkt echter wel een groot probleem. Vooral de zeer aanwezige (vroegere) vriend van Katja legt een hoge hypotheek op ons samenleven. Hoe lossen we dat op? We blijken erg verschillend als het gaat om zaken zoals persoonlijke ruimte, tempo van aanpassen, openheid, en loyaliteit.

Of hadden we te veel haast?

 

Dit boek is een combinatie van een persoonlijke kroniek, een verslag van de ervaringen van anderen en onderzoeksgegevens naar relaties.

Boeken bestellen

Met Pensioen

o.a. bij BOL en bij Mets en Mets

en als e-book bij Mets&Mets

 

 

Late Liefde en De Erfenis:

bij Nieuw Amsterdam

noimage