En wat niet?

 Veel mensen kijken uit naar hun pensionering. Het gedoe rond de verhoging van de pensioenleeftijd is daarvoor een treffende illustratie. Maar uit onderzoek van het Haagse NIDI (het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut in Den Haag) blijkt dat een fiks deel van de zojuist gepensioneerden helemaal niet blij is met die nieuwe levensfase. (‘Ik dacht echt dat ik dood ging. Verschrikkelijk.’) Verveling, statusverlies, verlies van werkritme en vermindering van het inkomen worden daarbij als verklaring genoemd. Een belangrijke oorzaak van die onvrede is dat weinig mensen zich voorbereiden op hun afscheid. Een recent onderzoek van het seniorentijdschrift Plus Magazine laat zien dat bijna de helft van de aankomend gepensioneerden, zich daarmee helemaal niet bezig houdt.

In het boek Met Pensioen, Zwitserleven of Zwart gat?, beschrijft en analyseert Jaap Willems (emeritus hoogleraar wetenschapscommunicatie) diverse gevolgen van het stoppen met werken. Op basis van zijn eigen ervaringen, die van een aantal lotgenoten en van wetenschappelijk onderzoek worden zowel de positieve- ( ‘Eindelijk tijd voor mijn kleinzoons. Dit had ik veel eerder moeten doen.') als negatieve aspecten onder de loep genomen; en ook de misverstanden (‘We leven tegenwoordig niet gezonder!'), financiën, gezondheid, familie en andere aspecten. Daarnaast besteedt hij ook aandacht aan de diverse mogelijkheden om die zgn. derde levensfase zo aangenaam mogelijk in te richten.

Hoe reageren mensen op hun pensionering? Uit onderzoek van het NIDI komt onder meer naar voren dat de meesten vooral positieve kanten noemen. 85 Procent ziet het verminderen van stress als grote winst, 82 procent is blij dat ze meer in de buitenlucht kunnen zijn. Daar staat tegenover dat 18 procent het verlies van sociale contacten betreurt (‘Ik was iemand.') en 14 procent de vermindering van het inkomen. Om die verliezen op te vangen zoekt bijna een kwart van de 60-plussers na pensionering opnieuw werk. Vaak met succes. Ook het vrijwilligerswerk floreert vooral dankzij de senioren, maar dat staat nu onder druk door de toenemende vraag naar oppas voor de kleinkinderen.

Wat zijn de gevolgen voor de gezondheid? Die lijkt na pensionering soms achteruit te gaan, maar op dat punt zijn de gegevens niet eenduidig: er zijn ook onderzoekers die juist een verbetering signaleren. Langlopend onderzoek van het LASA (Longitudinal Aging Study Amsterdam) bracht wel duidelijk aan het licht dat eenzaamheid onder ouderen een groeiend probleem is. Van de laagopgeleide senioren zonder partner krijgt maar liefst 50 procent gezondheidsproblemen, van de hoger opgeleiden met partner is dat bij slechts 16 procent het geval. LASA onderzoekt ook mogelijkheden om daartegen iets te doen. In november viert dit onderzoeksprogramma haar 20-jarig bestaan.

Odyssee, een onderneming die onder meer Pensioen In Zicht-cursussen aanbiedt, heeft een aantal richtlijnen ontwikkeld om problemen na pensionering te voorkomen. Een daarvan is dat is het dringend advies om niet te proberen aan het vertrouwde werk te blijven kleven! (‘Als je blijft kijken naar de deur die achter je is gesloten, heb je geen oog voor de deuren voor je, die je kunt openen.' ) Dat lijken vooral de babyboomers zich aan te kunnen trekken want een groeiend aantal van hen lijkt niet te willen stoppen met werken. Ze zijn verslaafd aan werk. Bovendien pleit Odyssee er sterk voor de partners van de gepensioneerden te betrekken bij het maken van plannen voor een nieuwe toekomst. Dat ligt kennelijk niet voor de hand.

Meer informatie: Jaap Willems                  Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken              www.jaapwillems.nl

                                       Edwin Gitsels                 (redacteur) Dit e-mailadres is beschermd door spambots, je hebt Javascript nodig om dit te kunnen bekijken          www.edwingitsels.nl

Met Pensioen, Zwitserleven of Zwart gat? Door Jaap Willems

Geproduceerd door CV Denuncio i.s.m. uitgeverij  Mets & Mets te Amsterdam.          

Prijs Euro 16.50

ISBN 9789461160164

Eerder publiceerde Jaap Willems Late Liefde en De erfenis.

Over Late Liefde schreef de pers:

‘Een soepel en met vaart geschreven boek.'    Trouw

‘Een must read.'               Vrouw.nl

‘Een aanrader voor iedere vijftigplusser.'          Psychologie Magazine

En over De Erfenis:

‘Opmerkelijk boek over een klassiek familiedrama.'                    Trouw

‘Een onderhoudende, vlot geschreven en leerzame kroniek.'                  AD, geld en recht

‘Een aanrader!'                Brief in Advocatenblad